1 październik to Europejski Dzień Walki z Depresją. Mimo, że depresja jest coraz częściej występującą chorobą cywilizacyjną, społeczeństwo wciąż ma ubogą wiedzę na jej temat. Często zniekształconą i stereotypową. Dlatego przedstawię dziś najważniejsze fakty dotyczące zaburzenia depresyjnego. Wiedzy nigdy dość :)

Fakty na temat depresji

  • Depresja występuje w populacji u średnio 13% mężczyzn i 21% kobiet – kobiety chorują niemal dwa razy częściej;
  • Jedynie 50% chorych podejmuje leczenie (!);
  • Według szacunków w 2020 roku depresja zajmie 1. miejsce w „rankingu” przyczyn zgonów;
  • U 2% dzieci w wieku szkolnym występuje jakaś forma depresji, a kolejne 2% dzieci przejawia objawy łagodnej i przewlekłej;
  • 6,4% nastolatków w wieku dojrzewania zapada na depresję;
  • Depresja u osób dorosłych wcale nie nasila się wraz z wiekiem, jak wcześniej myślano.

 Oznaki i symptomy depresji

Depresja przejawia się w zaburzeniach nastroju, zaburzeniach poznawczych, motywacji i w symptomach somatycznych. Poniżej opisane są te grupy objawów:

1. ZABURZENIA NASTROJU:

  • Obniżony nastrój, utrata zainteresowań;
  • Niemożność przeżywania radości (anhedonia);
  • Zwykle chorzy najgorzej czują się rano, w ciągu dnia nastrój nieco się poprawia;
  • Smutek i wina – oczywiste emocjonalne symptomy depresji. Często pojawia się też lęk.

2. ZABURZENIA POZNAWCZE:

  • Negatywny obraz własnej osoby;
  • Przekonanie o klęsce i bycie jej przyczyną;
  • Niskie poczucie własnej wartości;
  • Oskarżanie się za kłopoty (poczucie bycia winnym);
  • Pesymistyczne nastawienie na przyszłość.

3. ZABURZENIA MOTYWACJI:

  • Problemy ze wstawaniem rano z łóżka, chodzeniem do pracy, realizacją pewnych projektów, oddawaniem się rozrywce;
  • Problemy z podejmowaniem jakiejś decyzji;
  • W skrajnej formie ten brak inicjatywy nosi miano „paraliż woli”– chory, u którego on wystąpi, jest niezdolny do wykonania koniecznych do życia czynności (trzeba go wyciągać z łóżka, karmić, ubierać).

4. OBJAWY FIZYCZNE:

  • Wraz z pogłębianiem się depresji, wszelka radość zanika i pociąga za sobą pogorszenie kondycji zdrowotnej;
  • Powszechna utrata apetytu (smakosze uważają, że potrawy straciły swój smak);
  • Spadek masy ciała (w łagodnych stanach depresyjnych może być też wzrost wagi);
  • Zaburzenia snu: problemy z zasypianiem, przebudzanie wczesnym rankiem, co skutkuje zmęczeniem przez resztę dnia;
  • Utrata zainteresowań seksem, problemy z erekcją lub z brakiem podniecenia.

Wydarzenia stresowe a depresja

Istnieją dowody na to, że stresujące wydarzenia mogą być przyczyną albo czynnikiem wyzwalającym epizody depresyjne (nie jest to jednak oczywiste i łatwe do wyjaśnienia).
Czynniki ryzyka dla rozwoju depresji to między innymi:
  • Sytuacje wpływające na obniżenie poczucia własnej wartości;
  • Niepowodzenie w osiągnięciu ważnego celu;
  • Poważna choroba, utrata bliskiej osoby;
  • Sytuacja trudna, nierozwiązywalna;
  • Stres traumatyczny.
Pewne cechy indywidualne zwiększają podatność na depresję w sytuacjach trudnych (stresowych). Wśród nich wymienia się:
  • Brak oparcia w bliskim związku;
  • Brak stałego zatrudnienia;
  • Samotne wychowanie dzieci;
  • Utrata matki przed 11 rokiem życia.

Mity na temat depresji

Stereotypy dotyczą każdego z zaburzeń i chorób psychicznych. Nie inaczej jest z depresją. Wiele z nich jest krzywdzących dla osób zmagających się z tym schorzeniem. Dlatego trzeba je wyjaśniać, aż do skutku. Poniżej zebrałam najpowszechniejsze błędne przekonania o depresji:

 

MIT NR 1

„Na depresję chorują tylko słabi ludzie”
Statystycznie na cztery osoby jedna z nich doświadczyła lub doświadczy problemów psychicznych w którymś momencie swojego życia. Nie ma to nic wspólnego ze słabością, gdyż każdego może to spotkać. Podobnie jest z chorobami fizycznymi – można zachorować bez względu na to, za jak silnego psychicznie się uznajemy.

MIT NR 2

„Depresja to usprawiedliwianie lenistwa/wymówka dla leni”
Z tym krzywdzącym stereotypem spotykam się wszędzie – w filmach, wśród ludzi wykształconych, u pracodawców, znajomych. Wpędza on chorych w poczucie winy, którego i tak mają aż nadto, bo jest to jeden z przejawów depresji.

MIT NR 3

„Najlepszym lekarstwem na depresję jest praca (najlepiej ciężka)”
Mit ten bazuje na przekonaniu, że praca dyscyplinuje ludzi, co samo w sobie jest prawdą. Jednak nie jest lekarstwem na chorobę, jaką jest depresja. Co więcej, depresja o dużym nasileniu objawów często wręcz uniemożliwia pracę.

MIT NR 4

„Skoro pracujesz, to nie możesz mieć depresji”
Stereotyp ten ściśle wiąże się z poprzednim mitem, utożsamiającym lekarstwo na depresję z pracą. Faktem jest, że wiele osób chorujących na depresję pracuje zawodowo (nieraz okupując to wielkim wysiłkiem). Wszystko to zależy od intensywności objawów – gdy symptomy chorobowe są zaawansowane, uniemożliwiają wykonywanie pracy i wypełnianie obowiązków zawodowych.

MIT NR 5

„Depresja to smutek”

Powszechnym, błędnym przekonaniem jest mylenie smutku, czyli naturalnej emocji, której doświadcza każdy, z depresją. Smutek jest naturalną reakcją na stratę lub poczucie straty i nie świadczy o chorobie. Obniżony nastrój jest składową depresji, ale musi on trwać przez min. 2 tygodnie w sposób ciągły. Prócz obniżonego nastroju pojawia się też anhedonia (niemożność przeżywania radości) oraz utrata zainteresowań jakimikolwiek aktywnościami.

MIT NR 6

„Depresja musi mieć przyczynę”
W powszechnym mniemaniu, aby mieć depresję trzeba mieć ku temu powód – i to najlepiej racjonalny i przekonywujący. W rzeczywistości choroba może wystąpić bez powodu lub też czynnik wywołujący chorobę jest przez pacjenta nieznany/nieuświadamiany.
Wyróżniamy dwa rodzaje depresji ze względu na jej podłoże: endogenną i egzogenną. Endogenna jest spowodowana przez czynniki wewnętrzne (zaburzenie równowagi w neuroprzekaźnikach w mózgu; niedoczynność tarczycy; naturalne zmiany fizjologiczne zachodzące w organizmie np. po porodzie i w trakcie menopauzy), z kolei egzogenna przez czynniki zewnętrzne (jak stres – szczególnie przewlekły lub o dużym natężeniu).

MIT NR 7

„Jesteś zbyt młody/stary/mądry/ładny by mieć depresję”

Nie istnieją granice wiekowe dla depresji. Owszem, najwięcej diagnoz stawia się osobom powyżej  40 roku życia, jednak już u dzieci w wieku przedszkolnych notuje się diagnozowanie depresji. Podobnie jest z okresem dojrzewania, wczesną dorosłością i starością. Depresja nie omija żadnej grupy wiekowej.
Stereotyp łączący atrakcyjność fizyczną z depresją zapewne wziął się z przekonania, że ludzie ładni mają łatwiej w życiu, przez co i mniej zmartwień. Ale jedno z drugim nie ma nic wspólnego.

MIT NR 8

„Depresja to wybór”
Jeżeli depresja byłaby wyborem, to równie łatwo można byłoby się z niej wyleczyć poprzez podjęcie decyzji: „nie chcę już mieć depresji”. Niestety nie jest tak łatwo, bo depresja to nie wybór. To choroba, na której wystąpienie nie mamy wpływu i może dotknąć każdego z nas. Całe szczęście mamy wpływ na jej leczenie.
Irvin Yalom, cytat o depresji

 

 Literatura

  • Carson, R.,  Butcher,J. Mineka, S. (2006) Psychologia zaburzeń. Człowiek we współczesnym świecie. Tom 1. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Zobacz również

2 thoughts on “Dzień Walki z Depresją – fakty i mity o depresji”

  1. Najlepszy film dokumentalny o depresji "Chłopiec z depresyjną skazą"

    https://www.youtube.com/watch?v=K3lVFni6bCU&t=4464s

    Podwójnie autentyczny, 1,5 godzinny film dokumentalny o samobójstwie w 2005 roku Evan Perry, 15-letniego chłopca, u którego w wieku 9 lat zdiagnozowano depresję dwubiegunową. Film wyreżyserowała jego mama, sceny kręcił ojciec. Zawiera wiele oryginalnych epizodów z dzieciństwa. Wywiady z rodziny, przyjaciół, lekarzy, nauczycieli i doradców tworzą kręgosłup narracyjną filmu dokumentalnego. dorastanie Evana był ściśle udokumentowane przez rodziców dosłownie z chwilą, gdy się urodził. Te "home-movies", pozornie tak przypadkowych i niewinnych przed śmiercią scen, przedstawia wizualny zapis jego rozwój na przestrzeni lat, Jest to wstrząsająca podróż po tej wyniszczającej chorobie. Dzieciak , które grozi samobójstwo już w wieku lat 5.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *