Urojenia to objaw niekojarzony z depresją. Są przypisywane schizofrenii i zaburzeniom urojeniowym. Jednak również w przebiegu depresji mogą występować urojenia różnej treści. Depresję z urojeniami należy skonsultować z lekarzem psychiatrą – sama psychoterapia w takim przypadku nie jest wystarczająca. Nierzadko konieczna jest również hospitalizacja. Czego dotyczą urojenia w depresji?

Urojenia należą do objawów psychotycznych. Ich występowanie  wskazuje na ciężką postać choroby, która często wymaga hospitalizacji. Wbrew pozorom urojenia w depresji nie są rzadkością: szacuje się, że 20-25% chorych z dużą depresją ma objawy psychotyczne. Pacjent głęboko w nie wierzy i wcale nie uważa, aby były to sprawy dyskusyjne. Często treść jest tak absurdalna, że jest to wręcz uderzające, ale nierzadko zdarza się, że urojenia ubrane są w elegancką i wiarygodną formę – pacjent sam odczuwa potrzebę ich racjonalizowania (szczególnie dotyczy to osób bardzo inteligentnych). Depresja tego typu nazywana jest depresją psychotyczną.

Jakie mogą być urojenia w depresji?

Różne rodzaje urojeń mogą się one na siebie nakładać. Najczęściej występujące urojenia w depresji to:

  • Urojenia zubożenia – Pacjent jest przekonany, że żyje na granicy ubóstwa, nie ma pieniędzy na podstawowe potrzeby lub, że czeka go katastrofa finansowa. Np.: „W domu nie ma nic do jedzenia”;
  • Urojenia nihilistyczne – Przekonanie o nieistnieniu fragmentu ciała czy też całego człowieka lub świata, np. „Nie mogę jeść, bo nie mam przewodu pokarmowego”, „Nie mogę jeść, bo jedzenie się nie mieści”;
  • Urojenia winy i kary – Pacjent jest przekonany, że dokonał jakiegoś zła i czeka go nieuchronnie kara, na którą zasługuje. Np.: „Jestem największym zbrodniarzem w historii świata”, „Skrzywdziłem wielu niewinnych ludzi”, „Skazałem bliskich na ogromne cierpienie”, „Zasługuję na karę śmierci”;
  • Urojenia małej wartości – Pacjent ma skrajnie obniżone poczucie własnej wartości. Np.: „Sprawiam przykrość innym ludziom swoim istnieniem”, „Nie zasługuję ma to, by żyć”, „Nie zasługuję na spanie na łóżku”, „Nie zasługuję na to, by jeść”;
  • Urojenia ksobne – Chory myśli, że znajduje się w centrum uwagi społeczeństwa i odnosi do siebie wszystkie (niezwiązane w rzeczywistości) działania innych osób; n.p.:”Inni ludzie widzą, że jestem chory”, „Obcy ludzie zwracają uwagę na mój zły wygląd”;
  • Derealizacja i depersonalizacja – „Cały świat się zmienił”, „Jestem jak za grubą szybą”, „Jestem odłączony od mózgu”, „Moje ciało nie funkcjonuje”;
  • Urojenia prześladowcze – „Inni zmawiają się przeciwko mnie z powodu mojej choroby”;
  • Urojenia hipochondryczne – Obejmują strach przed ciężką chorobą;
  • Urojenia katastroficzne – Świat, w którym żyje chory ulega zagładzie i zniszczeniu;
  • Inne dziwaczne urojenia – Oczekiwanie wszystkiego, co najgorsze. Np. „podrzucono mi na zakupach do koszyka prezerwatywę, by mnie skompromitować*”.

(* – wymienione przykłady urojeń stanowią prawdziwe wypowiedzi pacjentów)

Inne objawy psychotyczne w depresji

Prócz urojeń, w depresji mogą pojawiać się również omamy. Wśród nich najniebezpieczniejsze dla pacjenta są omamy słuchowe – głosy, które obwiniają, oskarżają czy wręcz namawiają na wyrządzenie sobie krzywdy, ukaranie poprzez samookaleczenie czy wręcz popełnienie samobójstwa.
Osoby z objawami depresji psychotycznej mówią również o omamach węchowych, wzrokowych czy czuciowych.

Depresja psychotyczna  – badania

Na depresję psychotyczną szczególnie narażone są:
  • Osoby starsze – wśród starszych chorych na depresję odsetek tych, którzy mają urojenia wzrasta do 45% (podczas, gdy średnio objawy psychotyczne dotyczą 20-25% chorych na dużą depresję);
  • Kobiety;
  • Osoby obciążone genetycznie – gdy w rodzinie byli chorzy na depresję psychotyczną.
Według doniesień z badań, osoby, które we wczesnej młodości zachorowały na depresję dużą z objawami psychotycznymi są bardziej narażone na rozwój choroby afektywnej dwubiegunowej w późniejszym czasie. Co więcej, potomstwo osób, które zachorowały an depresję psychotyczną będzie bardziej narażone na zachorowanie na ChAD niż ci, których rodzice lub dziadkowie chorowali na depresję bez objawów psychotycznych.
Inne badania wskazują, że nie ma związku między rodzinnym występowaniem depresji psychotycznej a schizofrenią.

Leczenie depresji psychotycznej

W leczeniu tego typu depresji stosuje się leki antydepresyjne oraz leki przeciwpsychotyczne. Objawy psychotyczne występują jedynie w okresie silnej depresji, potem ustępują. Leczenie powinno odbywać się w szpitalu ze względu na wysokie ryzyko samobójstwa. Ponadto chory z urojeniami prześladowczymi może nie chcieć współpracować z lekarzami, terapeutami i opiekującą się nim rodziną, gdyż może ich postrzegać jako zagrożenie.
Prócz leków dobre efekty leczenia dają również elektrowstrząsy, które w warunkach szpitalnych są metodą bezpieczną, skuteczną i szybką.

Literatura

  • Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania ICD- 10. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne (2000). Kraków – Warszawa, Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne VESALIUS.
  • Carson C. C; Butcher J. N; Mineka S. (2003); Psychologia zaburzeń. Gdańsk, GWP.

Zobacz również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *