Niestabilny stan psychiczny, przechodzenie od euforii aż do depresji i prób samobójczych, wzloty i upadki to typowy obraz zaburzenia dwubiegunowego. Dawniej nazywane były stanem maniakalno-depresyjnym lub psychozą maniakalno-depresyjną. To nawracające zaburzenia afektywne, w których występują zarówno fazy depresji i manii lub hipomanii. Mogą być rozdzielone okresami bezobjawowymi

Zaburzenie dwubiegunowe to zaburzenie nastroju, w którym osoba obecnie przeżywa stan depresji, a wcześniej miewała stany maniakalne, lub na odwrót.

U osoby w stanie manii, która nigdy nie przeszła depresji, rozpoznanie będzie miało postać epizodu maniakalnego.

 Różnice między jedno-, a dwubiegunową depresją

– Depresja dwubiegunowa jest bardziej dotkliwa;
– Depresji dwubiegunowej zwykle nie towarzyszy bezsenność lub spadek apetytu, lecz nadmierne objadanie się i nadmierna senność;
– Pacjenci z depresją dwubiegunową po podaniu leku antydepresyjnego, skutecznego w przypadku depresji jednobiegunowej, popadają w stan manii.

 Przebieg zaburzenia dwubiegunowego

– Atakuje obie płcie w jednakowym stopniu;
– Nagły początek: kwestia godzin lub dni, na ogół bez oczywistych warunkujących je wydarzeń;
– Zazwyczaj jako pierwszy jest epizod maniakalny, a później depresyjny w wieku 20-30 lat;
– Choroby maniakalne zwykle mają charakter nawrotowy z ostrymi epizodami trwającymi po kilka tygodni bez leczenia. Przelatane są długimi okresami normalnego stanu;
– Długość epizodów jest różna: od kilku dni do kilkunastu miesięcy; średnio 3-6 miesięcy. Zazwyczaj mania trwa krócej niż depresja;
– Długość okresów wolnych od objawów: od kilkunastu dni do kilkunastu lat. W miarę trwania choroby skraca się długość remisji, a wydłuża się długość nawrotów choroby;
– Jest przyczyną częstych problemów w domu i pracy – zwolnienia, zagrożona kariera, urwane kontakty społeczne (trudno wytrzymać z osobą, która przeżywa epizody maniakalne), częstsze rozwody niż w depresji jednobiegunowej, wysoki wskaźnik alkoholizmu (wynikający z prób przeprowadzenia autoterapii lub ze słabej zdolności oceny sytuacji lub impulsywności);
– Zagrożenie popełnienia samobójstwa;

– Kiedy mania ma bardziej umiarkowany charakter, a depresja nie powoduje tak silnego osłabienia, ambicja, nadmierna aktywność, gadatliwość, a nawet pretensjonalność osoby cierpiącej na zaburzenie dwubiegunowe może prowadzić do zwiększonych osiągnięć.

W przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych mogą występować epizody maniakalne, hipomaniakalne, depresyjne i mieszane. Poniżej opiszę objawy każdego z nich:

 

 Epizod maniakalny – objawy

Początek epizodu maniakalnego zwykle pojawia się nagle. Przejawia się euforią lub pobudzonym myśleniem oraz pospiesznymi działaniami. Nastrój jest wyraźnie podwyższony.
Na obraz manii składają się 4 zestawy symptomów:
  • Symptomy nastroju:
– Nastrój charakteryzuje ekspansywność lub euforia albo pobudliwość;
– Euforia nie jest uniwersalną cechą manii, często dominującym nastrojem jest rozdrażnienie i nawet osoby w momencie wzlotu są bliskie łez i w momencie frustracji wybuchają płaczem.
  • Symptomy poznawcze:
– Myśli maniakalne są odpowiednie do nastroju; są one bardzo wybujałe;
– Pacjenci nie wierzą w ograniczenia możliwości, nie dostrzegają bolesnych konsekwencji, jakie pociąga za sobą realizacja ich planów;
– Myśli i idee mogą przepływać przez ich umysł szybciej niż byliby w stanie je wypowiedzieć lub zapisać. Łatwo ten natłok przerwać, gdyż nietrudno pacjenta rozproszyć.
  • Symptomy motywacyjne:
– Zachowania charakteryzują się nadmierną aktywnością, impulsywnością;
– Pospieszne angażowanie się w działania;
– Inne zachowania powszechnie obserwowane to m.in.: niepohamowany hazard, nieostrożna jazda samochodem, błędne inwestycje finansowe, ekstrawagancki ubiór i makijaż.
  • Symptomy fizyczne:
– Duże ograniczenie snu. Zazwyczaj po kilku dniach takiego stanu następuje wyczerpanie organizmu i słabnięcie epizodu maniakalnego.

 Epizod hipomaniakalny – objawy

To mniej poważna forma manii. Nie ma ostrej granicy między tymi dwoma stanami. Jednak w hipomanii brak jest urojeń wielkościowych i skrajnie zaburzonego zachowania. Tak samo jak mania,  epizod hipomaniakalny wymaga leczenia.
Zazwyczaj trwa krócej niż stan manii. Jednak stan hipomanii może mieć również charakter przewlekły – trwa wtedy wiele miesięcy a nawet lat. Jeśli te epizody są długotrwałe, często są traktowane przez chorego, jak i jego otoczenie, za swoistą normę. Dopiero depresja zmusza do podjęcia leczenia.

 

 Epizod depresyjny – objawy

Podczas epizodów depresyjnych u chorego mogą pojawiać się poniższe objawy:
  • Problemy z koncentracją uwagi;
  • Wyraźny spadek tempa wykonywanych czynności;
  • Trudność w podejmowaniu nawet błahych codziennych decyzji;
  • Anhedonia;
  • Obniżenie nastroju;
  • Obniżenie samooceny;
  • Zaburzenia apetytu (znaczące zwiększenie lub brak apetytu);
  • Zmniejszenie energii: rezygnacja z dotychczas preferowanych aktywności, wycofywanie się z kontaktów społecznych;
  • Problemy ze snem (np. wybudzanie się wczesnym rankiem lub hipersomnia);
  • Myśli samobójcze;
  • Halucynacje lub urojenia (w przypadku zaburzenia z objawami psychotycznymi).

 Epizod mieszany – objawy:

Gdy objawy epizodu depresyjnego i maniakalnego występują jednocześnie u tej samej osoby, mamy do czynienia z tzw. epizodem mieszanym.

Zwykle pacjenci tacy wyglądają na pogrążonych w depresji, ale obserwuje się u nich również pobudzenie, rozdrażnienie i myślenie psychotyczne. Depresja i mania długo były uważane za odrębne, przeciwstawne fazy zaburzenia dwubiegunowego. Jednak teorii tej przeczy występowanie tzw. epizodów mieszanych. Są one dowodem na to, że mania i depresja nie są przeciwstawnymi zaburzeniami i że mogą współwystępować. Odczucia depresyjne są bliskie osobom przeżywającym epizod manii: osoba cierpiąca na ChAD w fazie manii jest płaczliwa, drażliwa, wyraża brak nadziei i miewa częściej niż normalnie myśli samobójcze (Seligman, Rosenhan, Walker, 2001).

Dziennik osoby z chorobą afektywną dwubiegunową. Źródło: pinterest

 Przyczyny ChAD-u

  • Przyczyna jest nieznana
  • Według niektórych jest to wynik działania autokorekcyjnych procesów biologicznych, które wymknęły się spod kontroli; wynik zakłócenia równowagi pomiędzy manią a depresją i konkretnie – przesadnej reakcji jednego stanu na drugi;
  • Mania bywa traktowana jako kruchy mechanizm obronny przed tkwiącą głęboko depresją;
  • Podatność na zaburzenia dwubiegunowe jest uwarunkowana genetycznie: na ChAD najczęściej chorują osoby, w których rodzinach wcześniej notowane były przypadki depresji lub manii.

 

 Leczenie ChAD

  • Podstawowy typ leczenia to podawanie węglanu litowego (lit osłabia napady manii); istnieją jednak jego skutki uboczne: działanie na serce i nerki.
  • Leki przeciwpsychotyczne;
  • Nowe terapie korzystają z leków przeciwdrgawkowych.

 Literatura

  1. Seligman, M.,  Rosenhan, D., Walker, E. (2001). Psychopatologia. Wyd. Zysk i S-ka.
  2. Stirling, J., Hellewell J. (2005). Psychopatologia. Wyd. GWP.

Zobacz również

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *